Πώς ανακαλύφθηκε το BPC-157

Η ιστορία του BPC-157 είναι στενά δεμένη με ένα μόνο εργαστήριο. Σχεδόν όλα όσα γνωρίζουμε γι' αυτό ξεκίνησαν στο Τμήμα Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Ζάγκρεμπ, όπου ο καθηγητής Predrag Sikirić και οι συνεργάτες του έκαναν το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.

Μια προστατευτική πρωτεΐνη στο γαστρικό υγρό

Οι επιστήμονες αναρωτιούνταν από καιρό γιατί το στομάχι δεν χωνεύει τον εαυτό του. Σε άρθρο του 1993 στο Journal of Physiology (Paris), η ομάδα του Ζάγκρεμπ περιέγραψε στο ανθρώπινο γαστρικό υγρό μια πρωτεΐνη περίπου 40.000 dalton που φαινόταν να προστατεύει τον βλεννογόνο του στομάχου. Την ονόμασαν BPC, από το Body Protection Compound.

Συρρίκνωση σε 15 αμινοξέα

Οι μεγάλες πρωτεΐνες παρασκευάζονται και μελετώνται δύσκολα, γι' αυτό η ομάδα αναζήτησε το ενεργό τμήμα. Επέλεξε μια αλληλουχία 15 αμινοξέων που στα μοντέλα αρουραίων φαινόταν να διατηρεί μεγάλο μέρος της προστατευτικής δράσης. Το τμήμα ονομάστηκε BPC 157 και, επειδή ήταν τόσο μικρό, μπορούσε να παρασκευαστεί με συνήθη σύνθεση πεπτιδίων.

Πρώιμο κλινικό ενδιαφέρον

Τις δεκαετίες του '90 και του 2000, η κροατική φαρμακευτική εταιρεία Pliva δοκίμασε το πεπτίδιο στη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου με κωδικούς όπως PL 14736. Οι εργασίες της ομάδας του Ζάγκρεμπ περιγράφουν αυτές τις δοκιμές, αλλά δεν οδήγησαν σε εγκεκριμένο προϊόν και τα πλήρη αποτελέσματα δεν δημοσιεύθηκαν στα μεγάλα ιατρικά περιοδικά.

Το 2015, μια εταιρεία καταχώρισε μελέτη φάσης 1 για την ασφάλεια και τη φαρμακοκινητική ενός προϊόντος με το όνομα Bepecin σε υγιείς εθελοντές (NCT02637284). Η καταχώριση δεν έχει ενημερωθεί από το 2015 και δεν αναφέρει αποτελέσματα.

Δεκαετίες μελετών σε ζώα

Τα επόμενα τριάντα χρόνια, η ομάδα του Ζάγκρεμπ και λιγότερες άλλες ομάδες δημοσίευσαν μελέτες σε αρουραίους για τραυματισμούς τενόντων και συνδέσμων, μυϊκές βλάβες, οστικά ελλείμματα, εγκαύματα, εντερικά συρίγγια και απόφραξη αγγείων. Μια μελέτη του 2003 σε αρουραίους με κομμένο αχίλλειο τένοντα, στο Journal of Orthopaedic Research, έγινε από τις πιο πολυαναφερόμενες. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δουλειάς δεν έχει επαναληφθεί από πλήρως ανεξάρτητα εργαστήρια.

Από το εργαστήριο στο διαδίκτυο

Τη δεκαετία του 2010, το BPC-157 έγινε δημοφιλές σε κύκλους γυμναστικής και ευεξίας, συχνά με τον χαρακτηρισμό «θεραπευτικό πεπτίδιο». Οι αθλητικές αρχές αντέδρασαν: από το 2022 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Αντιντόπινγκ το αναφέρει ονομαστικά στον Κατάλογο Απαγορευμένων Ουσιών, και ιατρικές ανασκοπήσεις άρχισαν να προειδοποιούν ότι η ευρεία χρήση είχε ξεπεράσει κατά πολύ τα στοιχεία.

Πρώτες αναφορές σε ανθρώπους και νέες δοκιμές

• 2021: μια αμερικανική κλινική δημοσίευσε αναδρομική έρευνα σε 16 ασθενείς που έλαβαν ενέσεις στο γόνατο.
• 2024: η ίδια κλινική περιέγραψε πιλοτική μελέτη σε 12 γυναίκες με διάμεση κυστίτιδα.
• 2025: ακολούθησε πιλοτική μελέτη ασφάλειας ενδοφλέβιας χορήγησης σε δύο άτομα.
• 2026: καταχωρίστηκε στην Κίνα ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή φάσης 2 σε 120 άτομα με τραυματισμό οπίσθιων μηριαίων (NCT07437547) και στις ΗΠΑ μια μικρή μελέτη φάσης 1 μετά από χειρουργείο στροφικού πετάλου (NCT07803250).

Αν αυτές οι νεότερες δοκιμές ολοκληρωθούν και δημοσιευθούν, θα δώσουν τα πρώτα σωστά ελεγχόμενα δεδομένα για το BPC-157 σε ανθρώπους.